მენტორული მხარდაჭერა ქართული მცირე და საშუალო საწარმოებისათვის

გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP) ახორციელებს პროექტს „ბაზრებზე ინკლუზიური წვდომა” (IA2M) საქართველოში, რომელიც დაფინანსებულია ევროკავშირის მიერ.

IA2M პროექტი წარმოადგენს ოთხწლიან ინიციატივას, რომლის მიზანია ქართული მცირე და საშუალო საწარმოების საერთაშორისო კონკურენტუნარიანობის გაზრდა, მათ შორის, საწარმოების შესაძლებლობების განვითარება, ღირებულებათა ჯაჭვების გაძლიერება და ევროპულ ბაზრებზე წვდომის გაფართოება.

პროექტი უზრუნველყოფს ფინანსურ და ტექნიკურ მხარდაჭერას, რათა საწარმოებს დაეხმაროს საერთაშორისო ბაზრებზე გასვლაში, პოტენციური კლიენტების მოძიებასა და გაყიდვების შედეგების გაუმჯობესებაში, ასევე ექსპორტისათვის საჭირო ცოდნის, უნარებისა და შესაძლებლობების გაძლიერებაში. ამასთან, IA2M ეხმარება მცირე და საშუალო საწარმოებს საერთაშორისო სავაჭრო გამოფენებისა და B2B ღონისძიებების ფარგლებში შესაძლებლობების მაქსიმალურად გამოყენებაში, რაც, თავის მხრივ, ხელს უწყობს ევროპელ პარტნიორებთან სავაჭრო კავშირების გაძლიერებას.

ერთწლიანი მენტორობის პროგრამის მიზანი იყო ქართული მცირე და საშუალო საწარმოების შესაძლებლობების გაძლიერება, საერთაშორისო ბაზრებზე წვდომის გასაუმჯობესებლად.

პროგრამას ახორციელებდა Civitta, პარტნიორ ორგანიზაციებთან, Market Access-თან და ლიეტუვის ინოვაციების ცენტრთან თანამშრომლობით. პროგრამა პასუხობდა მცირე და საშუალო საწარმოების არსებულ გამოწვევებს, მათ შორის:

• ექსპორტის სტრატეგიაზე მუშაობის გამოცდილების ნაკლებობას;  
• საექსპორტო ბაზრების მოთხოვნებზე მორგებული მარკეტინგული და სარეკლამო მასალების ნაკლებობას;
• საერთაშორისო სავაჭრო გამოფენებში მონაწილეობისათვის არასაკმარის მზაობას;
• საერთაშორისო მყიდველების მოთხოვნების ცოდნის ნაკლებობას

პროგრამის განმავლობაში 63 მცირე და საშუალო საწარმოს წარმომადგენელმა მიიღო მონაწილეობა ონ-ლაინ და პირისპირ ტრენინგებში და ისარგებლა მასზე მორგებული ინდივიდუალური მენტორობით და ტექნიკური მხარდაჭერით. იმის გათვალისწინებით, რომ თითოეული ბიზნესი განსხვავებული გამოწვევების წინაშე დგას და სხვადასხვა გამოცდილება, შესაძლებლობები და მზადყოფნა აქვს, Civitta-მ დანერგა მოქნილი და ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული მიდგომა.

ჯგუფურმა ტრენინგებმა ხელი შეუწყო მონაწილეების ცოდნის გაღრმავებას საექსპორტო ბაზრების მოთხოვნების, საერთაშორისო სავაჭრო გამოფენებისა და საუკეთესო პრაქტიკების შესახებ. ინდივიდუალური მენტორობის კომპონენტი კი ორიენტირებული იყო საწარმოს სპეციფიკური გამოწვევების გადაჭრაზე.

იმისთვის, რომ პროგრამა უფრო ღირებული გამხდარიყო, Civitta-მ, პარტნიორებთან ერთად, მცირე და საშუალო საწარმოებს გაუწია ტექნიკური მხარდაჭერა, რომელიც მოიცავდა საერთაშორისო ბაზრებზე პოტენციური მყიდველების იდენტიფიცირებას, სოციალური მედიის არხების აუდიტს და შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადებას, საექსპორტო პრეზენტაციებისა და მარკეტინგული მასალების გაუმჯობესებას და სხვა ინდივიდუალურად მორგებულ საკონსულტაციო მომსახურებას.

გარდა ინდივიდუალური საწარმოების მხარდაჭერისა, პროგრამა მოიცავდა ტრენერთა გადამზადების (TOT) კომპონენტს ბიზნესასოციაციების წარმომადგენლებისათვის. TOT-ის მიზანი იყო პროგრამის სამიზნე სექტორებში არსებული მხარდამჭერი ორგანიზაციების შესაძლებლობების გაძლიერება. აღნიშნული კომპონენტი ფარავდა ისეთ თემატიკას, როგორიცაა მენტორობის მეთოდოლოგიები, პოტენციური კლიენტების მოძიება, მოლაპარაკებების წარმოება, გაყიდვების გაზრდა და საერთაშორისო ღონისძიებებში ეფექტიანი მონაწილეობა.

ტრენინგში მონაწილეობა მიიღო ექვსი ბიზნესასოციაციის წარმომადგენელმა, რაც, თავის მხრივ, ხელს შეუწყობს საქართველოში მცირე და საშუალო საწარმოებისათვის საექსპორტო მხარდაჭერის მომსახურების გრძელვადიან მდგრადობას.

პროგრამის ფარგლებში 63-მა მცირე და საშუალო საწარმომ გაიღრმავა ცოდნა ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა საერთაშორისო სავაჭრო გამოფენებში მონაწილეობა, პოტენციურ მყიდველებთან ურთიერთობა, ექსპორტის დაგეგმვა და საერთაშორისო მარკეტინგი. ამასთანავე, გადამზადდა ექვსი ბიზნესასოციაციის წარმომადგენელი, რომლებიც, ახლად შეძენილი ცოდნით, დაეხმარებიან მცირე და საშუალო საწარმოებს საერთაშორისო ბაზრებზე გასვლაში და შედეგად, უზრუნველყოფენ პროექტის შედეგების გრძელვადიან მდგრადობას.

პროგრამის დასრულების შემდეგ ჩატარებული გამოკითხვის შედეგებმა დაადასტურა მონაწილეების პროგრესი. რესპონდენტთა 77%-მა აღნიშნა, რომ მათ უკეთესი მზაობა აქვთ საერთაშორისო სავაჭრო გამოფენებში მონაწილეობისა და პოტენციურ მყიდველებთან ურთიერთობისათვის, ხოლო თითქმის 85%-მა დაადასტურა მნიშვნელოვანი პროგრესი უცხოურ ბაზრებზე ეფექტიანი საკომუნიკაციო სტრატეგიების შემუშავების ცოდნისა და უნარების კუთხით.

პროგრამის ფარგლებში გაწეული ტექნიკური მხარდაჭერის შედეგად, საწარმოებს მიეცათ შესაძლებლობა, რომ გადაეჭრათ ექსპორტთან დაკავშირებული გამოწვევები. მონაწილე საწარმოების მნიშვნელოვანმა ნაწილმა მოამზადა უფრო მკაფიო საექსპორტო სტრატეგიები და მოიპოვა მეტი თავდაჯერებულობა უცხოურ ბაზრებზე ახალი პარტნიორული ურთიერთობების დასამყარებლად.

მონაწილეთა უკუკავშირი:

• ტრენინგები საინტერესო იყო. მენტორებისაგან მივიღე უამრავი ინფორმაცია, მათ შორის, ისეთი საკითხებზე, რაზეც აქამდე არ მიფიქრია. სასწავლო სესიები იყო სასარგებლო და იძლეოდა მონაწილეთა ჩართულობის შესაძლებლობას. მენტორები საინტერესო ადამიანები არიან, ხოლო შეხვედრების პირისპირ ფორმატმა განსაკუთრებული ღირებულება შესძინა პროცესს.
  ნინო ბარაბაძე, კომპანია „პროდლაინი“
• როგორც იმ კომპანიის წარმომადგენელი, რომელსაც ექსპორტის მიმართულებით მცირე გამოცდილება აქვს, გულწრფელად გიხდით მადლობას შესაძლებლობისათვის. პროგრამამ გააღრმავა ჩვენი ცოდნა ექსპორტის თითოეულ ეტაპთან დაკავშირებით. მივიღეთ მნიშვნელოვანი ინფორმაცია საექსპორტო მოთხოვნების, გამოწვევებისა და ყველა აუცილებელი მოსამზადებელი ნაბიჯის შესახებ. ტრენინგების დროს მიღებული ცოდნა მნიშვნელოვნად დაეხმარება ჩვენი კომპანიის განვითარებას და საექსპორტო ბაზრებზე გასვლის პროცესს. კიდევ ერთხელ, დიდ მადლობას გიხდით.
  ქეთევან ჯინიაშვილი, კომპანია „ბებოს ჩირი“
• მადლობა გამორჩეულად საინტერესო და ინფორმაციული ტრენინგისთვის, როგორც ტრენერები, ისე წარმოდგენილი შინაარსი იყო ძალიან პროფესიონალური და პრაქტიკულ ცოდნაზე ორიენტირებული. ნამდვილად გამოგვადგება მასალა ყოველდღიურ საქმიანობაში და ვფიქრობ, გუნდს შეუძლია მიღებული ცოდნის რეალურ გამოყენებაზე მუშაობა დაუყოვნებლივ დაიწყოს.
  საბა არუდაშვილი, კომპანია „კლიქსი“
• ტრენინგი ძალიან საინტერესო და ინფორმაციული იყო. მივიღეთ თანამედროვე და აქტუალური ინფორმაცია, რომლის უშუალოდ მენტორებისგან მოსმენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო. გარდა ამისა, პროფესიული განვითარებისათვის ძალიან ღირებული იყო მათი პირადი გამოცდილებისა და პრაქტიკული რჩევების მოსმენა. მნიშვნელოვანი იყო ასევე მონაწილეებსა და მენტორებს შორის ჩამოყალიბებული პროფესიული კავშირები და თანამშრომლობის გარემო, რომელმაც განვითარების დამატებითი შესაძლებლობები შექმნა. ჩემთვის სრულიად ახალი აღმოჩნდა ონ-ლაინ გამოფენების კონცეფცია, რომელსაც მომავალში აუცილებლად განვიხილავ.
  ნატა მოლოდინი, კომპანია „ფრიქსი“

1. შესაძლებლობების გაძლიერება მოითხოვს მოქნილ და ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებულ მხარდაჭერას. მცირე და საშუალო საწარმოები განსხვავდებიან ექსპორტისათვის მზადყოფნის, ბაზრის ცოდნისა და ორგანიზაციული შესაძლებლობების მიხედვით. შესაბამისად, მათ საჭიროებებზე მორგებული მენტორობა გაცილებით ეფექტიანია, ვიდრე სტანდარტული მხარდაჭერის მოდელი.
2. პრაქტიკული დახმარება აუმჯობესებს პროგრამის შედეგებს და ზრდის მონაწილეთა ჩართულობას. პროგრამა შერჩეულ საწარმოებს დაეხმარა პოტენციური მყიდველების ბაზების შექმნაში, ბაზრის კვლევასა და საკომუნიკაციო მასალების გაუმჯობესებაში, რამაც, ერთი მხრივ, უპასუხა ბიზნესების საჭიროებებს, ხოლო, მეორე მხრივ, გაზარდა მონაწილეთა ჩართულობა და ინტერესი პროგრამის მიმართ.
3. საექსპორტო მზადყოფნა მხოლოდ საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობას არ გულისხმობს. საერთაშორისო ბაზრებზე გასვლა მოითხოვს კარგად ჩამოყალიბებულ საექსპორტო სტრატეგიას, ეფექტიან ბრენდინგს და კომუნიკაციას, პოტენციურ მყიდველებთან სისტემატიურად ურთიერთობას და საერთაშორისო ღონისძიებების დაწყებამდე და დასრულების შემდეგ თანმიმდევრული ქმედებების განხორციელებას.
4. ადგილობრივი მხარდამჭერი ეკოსისტემის გაძლიერება უზრუნველყოფს შედეგების გრძელვადიან მდგრადობას. ტრენერთა გადამზადების კომპონენტმა გააძლიერა ბიზნესასოციაციების შესაძლებლობები, რაც, თავის მხრივ, უზრუნველყოფს მცირე და საშუალო საწარმოების მხარდაჭერას პროექტის დასრულების შემდეგ.
5. ექსპორტის ზრდა მოითხოვს როგორც შესაძლებლობების გაძლიერებას, ასევე, ბაზარზე წვდომის მხარდაჭერას. რეკომენდირებულია, რომ სამომავლო ინიციატივებმა მენტორობა დააკავშირონ პრაქტიკულ დახმარებასთან, როგორიცაა ბაზრის კვლევა, პარტნიორების იდენტიფიცირება, მარეგულირებელ მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა, რათა მცირე და საშუალო საწარმოებმა ეტაპობრივად გააძლიერონ თავიანთი კონკურენტუნარიანობა საერთაშორისო ბაზრებზე.