O’zbekiston sanoat zonalarida resurs samaradorligi va toza ishlab chiqarish

• Civitta Samarqand va Farg’ona sanoat zonalaridagi 20 ta ishlab chiqarish korxonasida Resurslardan Samarali va Toza Ishlab Chiqarish (RECP) dasturini to’liq qamrab olgan holda UNIDOni qo’llab-quvvatladi. Ish texnik tahlilni kuchli biznes nuqtai nazari bilan uyg’unlashtirgan amaliy va interaktiv jarayon sifatida yo’lga qo’yildi.
• Har bir korxonada ishlab chiqarish jarayonlari, energiya va resurslar oqimi, chiqindi oqimlari hamda chiqindilar chuqur tahlil qilinib, RECPni to’liq baholashdan boshlandi. Bu bizga resurslar qayerda isrof bo’layotganini, qaysi samarasizliklar xarajatlarga ko’proq ta’sir ko’rsatayotganini va qaysi chora-tadbirlar tezda natija berishini yoki uzoq muddatli yaxshilanishlarga xizmat qilishini aniqlashtirdi. Har bir baholash korxonaning o’ziga xos operatsion sharoitlari va investitsiya imkoniyatlarini aks ettiruvchi moslashtirilgan harakat rejasiga aylandi.
• Yuqori ta’sir imkoniyatlariga ega 10 ta tanlangan korxona uchun Civitta ustuvor investitsiya choralariga yo’naltirilgan batafsil texnik-iqtisodiy asoslar ishlab chiqdi. Ushbu tadqiqotlar texnik echimlarni kapital xarajatlar, operatsion xarajatlar, investitsiyalar qoplanish muddati va kutilayotgan daromad nuqtai nazaridan moliyaviy tilga o’girdi. Bu qadam korxona rahbariyatiga xavf va imkoniyatlarni aniq ko’rib, ongli investitsiya qarorlari qabul qilishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etdi.
• Baholashdan amaliy amalga oshirishga o’tishni qo’llab-quvvatlash maqsadida Civitta tanlangan chora-tadbirlarni tizimli monitoring va tasdiqlash orqali korxonalarga hamrohlik qildi. Tavsiya etilgan chora-tadbirlar bo’yicha progress kuzatildi, erishilgan tejash miqdori tasdiqlandi va haqiqiy operatsion ma’lumotlar asosida taxminlar qayta ko’rib chiqildi. Nihoyat, natijalar va foydalari ravshan va tushunarli tarzda yetkazish uchun batafsil biznes-holatlar tayyorlandi. Barcha materiallar ingliz, rus va o’zbek tillarida taqdim etildi – bu korxonalar ichida ham, manfaatdor tomonlar o’rtasida ham keng foydalanishni ta’minladi.
• Loyiha natijasida ma’lumotlarni to’plash va baholash xulosalarini tasdiqlash uchun korxonalarga 6 marta joyida tashrif uyushtirildi; so’ngra topilmalar taqdim etish va keyingi qadamlarni muhokama qilish uchun korxona rahbariyati bilan yakuniy uchrashuvlar bo’lib o’tdi. Bundan tashqari, 15 nafar ekspert uchun to’rtta malaka oshirish treningi o’tkazildi – benchmarking, asosiy samaradorlik ko’rsatkichlarini aniqlash, materiallar oqimini tahlil qilish, ildiz sabablari tahlili va yaxshilanish choralarini tanlash kabi chuqur baholash metodologiyalariga e’tibor qaratildi.

Loyiha allaqachon amalga oshirish bosqichidayoq o’lchanadigan iqtisodiy va ekologik natijalarga erishdi, shu bilan birga keyingi takomillashuv uchun kuchli potentsial yaratdi:

• RECP choralarini amalga oshirish – 20 ta korxonada Civitta operatsion yaxshilanishlar va investitsiya loyihalarini qamrab oluvchi 90 ta konkret RECP choralarini aniqladi. Loyiha muddati ichida ulardan 40 tasi amalga oshirildi, bu 43% ijro darajasiga to’g’ri keladi.
• Xususiy investitsiyalarni safarbar qilish – aniqlangan RECP choralari uchun jami rejalashtirilgan investitsiyalar taxminan 3,9 million evro. Korxonalar loyiha davrida allaqachon taxminan 825 000 evro sarmoya kiritdi, tahlildan uskunalar va jarayonlarni aniq yangilashga o’tib.
• Moliyaviy samaradorlik – amalga oshirilgan choralar allaqachon yiliga taxminan 350 000 evro moliyaviy tejash keltirdi. Bu tejash energiya sarfini kamaytirish, moddiy yo’qotishlarni qisqartirish va operatsion samaradorlikni oshirish hisobiga ta’minlanmoqda – korxonalarning xarajat raqobatbardoshligini bevosita kuchaytiradi.
• Energetika va iqlimga ta’sir – amalga oshirilgan choralar natijasida korxonalar yiliga taxminan 3 900 MWh energiya tejashga erishdi va issiqxona gazlari chiqindilarini yiliga taxminan 2,5 million kg CO₂ ekvivalentiga kamaytirdi. Bu natijalar umumiy rejalashtirilgan ta’sirning to’rtdan bir qismidan uchdan bir qismigacha, ya’ni qo’shimcha tadbirlar amalga oshirilganda katta potentsial mavjudligini ko’rsatadi.

Raqamlardan tashqari, loyiha korxonalarga resurs samaradorligini rasmiy talabni bajarish emas, balki strategik biznes masalasi sifatida ichki tushunish imkonini berdi – bu loyiha hayot aylanishidan tashqari ham barqaror yaxshilanishlarning poydevori bo’ldi.

Loyiha “Eco Expo Central Asia 2025” – ekologiya va yashil texnologiyalar sohasidagi tadbirning bir qismi edi. Hamkor direktori Saidkamolxon Burxonovning to’liq tadbirga va u bilan intervyuga bu yerda tanishing: